Posłuszny pies marzeniem? Opanuj tresurę krok po kroku!

Witaj w kompleksowym przewodniku, który krok po kroku poprowadzi Cię przez fascynujący świat nauki posłuszeństwa psa. Moim celem jest dostarczenie Ci praktycznych porad i sprawdzonych instrukcji, które pomogą Ci zbudować silną, opartą na zaufaniu więź z Twoim pupilem. Zrozumienie psiej psychologii i wdrożenie skutecznych metod szkoleniowych to klucz do harmonijnego życia z czworonożnym przyjacielem. Wierzę, że dzięki temu przewodnikowi odkryjesz radość płynącą ze wspólnej pracy i zobaczysz, jak Twój pies staje się szczęśliwym i posłusznym towarzyszem.

Odczytywanie psich sygnałów: Klucz do skutecznej komunikacji

Zrozumienie mowy ciała psa to absolutny fundament skutecznej komunikacji i budowania zaufania. Twój pies nie mówi ludzkim językiem, ale nieustannie komunikuje się z Tobą za pomocą postawy, ogona, uszu, wzroku i wielu innych subtelnych sygnałów. Kiedy nauczysz się je odczytywać, będziesz w stanie lepiej reagować na jego potrzeby, lęki czy radości, co z kolei przełoży się na silniejszą więź i efektywniejsze szkolenie. Pamiętaj, że pies, który oblizuje pysk, odwraca głowę, kładzie uszy po sobie lub spłaszcza się, może czuć się niekomfortowo lub być zestresowany. Z kolei merdający ogon (ale nie zawsze!), rozluźniona postawa, otwarty pysk i swobodny kontakt wzrokowy zazwyczaj świadczą o zadowoleniu i chęci interakcji. Moim zdaniem, umiejętność interpretacji tych sygnałów to jak nauczenie się nowego języka języka, który pozwoli Ci naprawdę zrozumieć, co dzieje się w głowie Twojego psa.

Pozytywne wzmocnienie: Jedyna słuszna droga do psiego posłuszeństwa

Współczesne szkolenie psów opiera się na metodzie pozytywnego wzmocnienia, która jest nie tylko najbardziej skuteczna, ale przede wszystkim etyczna i budująca zaufanie. Polega ona na nagradzaniu pożądanych zachowań, co sprawia, że pies chętniej je powtarza. Zamiast karać psa za błędy, pokazujemy mu, co ma robić, i nagradzamy go za prawidłowe wykonanie. Dlaczego to działa? Ponieważ psy, podobnie jak ludzie, uczą się przez skojarzenia. Jeśli dane zachowanie przynosi im coś przyjemnego (smakołyk, pochwałę, zabawę), będą je powtarzać. To buduje pozytywne skojarzenia z nauką i z Tobą jako przewodnikiem. Zdecydowanie odradzam stosowanie metod awersyjnych, takich jak kolczatki czy obroże elektryczne. Są one nie tylko nieetyczne i bolesne dla psa, ale również przeciwskuteczne prowadzą do lęku, agresji i niszczą zaufanie, zamiast budować relację. Oto przykłady pozytywnego wzmocnienia:

• Smakołyki: Małe, łatwe do przełknięcia i bardzo atrakcyjne dla psa. Podawaj je natychmiast po wykonaniu komendy.
• Pochwały słowne: Entuzjastyczne "Dobrze!", "Super!" wypowiedziane w radosnym tonie.
• Głaskanie/Drapanie: Jeśli Twój pies to lubi, to doskonała nagroda.
• Zabawa: Krótka sesja ulubionej zabawy (np. szarpanie sznurka, rzucanie piłki) może być potężną nagrodą.

Najczęstsze błędy właścicieli, które sabotują proces szkolenia

Nawet z najlepszymi intencjami, właściciele psów często popełniają błędy, które utrudniają, a czasem nawet sabotują proces szkolenia. Warto być ich świadomym, aby móc ich unikać i zapewnić psu najlepsze warunki do nauki.

• Brak konsekwencji: To chyba najczęstszy błąd. Jeśli raz pozwalasz psu na coś, a innym razem go za to karzesz, pies nie wie, czego się od niego oczekuje. Konsekwencja w komendach i zasadach jest kluczowa.
• Zbyt długie sesje treningowe: Psy, zwłaszcza szczenięta, mają ograniczoną zdolność koncentracji. Zbyt długie i nużące sesje prowadzą do frustracji i zniechęcenia. Lepiej trenować krótko, ale często.
• Nadużywanie kar: Kary fizyczne czy słowne (krzyczenie) nie uczą psa, co ma robić, a jedynie wywołują strach i lęk. Pies przestaje ufać przewodnikowi, a jego motywacja do współpracy spada.
• Brak socjalizacji: Niewystarczająca socjalizacja w kluczowym okresie szczenięcym (3-12 tydzień życia) może prowadzić do lęków, agresji i problemów behawioralnych w dorosłym życiu. Pies powinien mieć pozytywne doświadczenia z różnymi ludźmi, psami, miejscami i dźwiękami.
• Niespójność w nagradzaniu: Nagroda powinna być podawana natychmiast po wykonaniu komendy. Opóźnienie sprawia, że pies nie kojarzy nagrody z konkretnym zachowaniem.

Kiedy jest najlepszy czas na rozpoczęcie tresury szczeniaka (i dorosłego psa)?

Wielu właścicieli zastanawia się, kiedy zacząć szkolenie. Moim zdaniem, idealny czas na rozpoczęcie nauki podstawowych komend i socjalizacji to już 7-8 tydzień życia szczeniaka. To właśnie wtedy szczenięta są najbardziej otwarte na nowe doświadczenia i chłoną wiedzę jak gąbka. Kluczową rolę odgrywa tzw. "psie przedszkole", które pomaga w prawidłowej socjalizacji między 3. a 12. tygodniem życia, ucząc szczenięta komunikacji z innymi psami i ludźmi. Nie oznacza to jednak, że dorosłego psa nie można szkolić! Wręcz przeciwnie, dorosłe psy również doskonale się uczą, choć proces ten może wymagać nieco więcej cierpliwości i konsekwencji, zwłaszcza jeśli musimy oduczyć starych, niepożądanych nawyków. Nigdy nie jest za późno na naukę!

Niezbędnik trenera: Jakie akcesoria i smakołyki wybrać?

Aby trening był efektywny i przyjemny zarówno dla Ciebie, jak i dla Twojego psa, warto zaopatrzyć się w kilka podstawowych akcesoriów.

• Kliker: To małe urządzenie wydające charakterystyczny dźwięk, który służy do precyzyjnego oznaczania momentu, w którym pies wykonał pożądane zachowanie. Jest niezwykle skuteczny w nauce nowych komend.
• Smycz treningowa: Długa smycz (3-5 metrów) jest idealna do nauki przywołania i swobodnego eksplorowania otoczenia w bezpieczny sposób.
• Szelki zamiast obroży: Dla wielu psów szelki są wygodniejsze i bezpieczniejsze, zwłaszcza dla szczeniąt i psów z problemami z tchawicą. Szelki typu easy walk mogą być pomocne w nauce chodzenia na luźnej smyczy.
• Woreczek na smakołyki: Praktyczny woreczek, który można przypiąć do paska, pozwoli Ci mieć smakołyki zawsze pod ręką.
• Smakołyki: Wybieraj małe, miękkie, łatwe do pogryzienia i połknięcia smakołyki, które są dla Twojego psa bardzo atrakcyjne. Mogą to być kawałki gotowanego mięsa, sera, specjalne przysmaki treningowe. Unikaj dużych, twardych ciastek, które zajmują psu zbyt dużo czasu na zjedzenie.

Jak stworzyć sesję treningową, na którą pies będzie czekał? (Krótko, intensywnie, z zabawą)

Kluczem do sukcesu w szkoleniu jest sprawienie, aby trening był dla psa przyjemnością, a nie nudnym obowiązkiem. Zawsze podkreślam, że sesje treningowe powinny być krótkie, ale intensywne i pełne pozytywnych emocji. Oto kilka wskazówek:

• Krótko i często: Zamiast jednej długiej sesji, zaplanuj kilka krótszych (5-10 minut) w ciągu dnia. Szczenięta potrzebują jeszcze krótszych sesji (2-3 minuty).
• Zawsze kończ sukcesem: Zakończ sesję, gdy pies wykona jakąś komendę prawidłowo. To buduje jego pewność siebie i pozytywne skojarzenia z treningiem.
• Wprowadź zabawę: Wplataj elementy zabawy w trening. Może to być krótka zabawa w aportowanie po udanym wykonaniu komendy.
• Zmieniaj miejsca: Trenuj w różnych miejscach w domu, w ogrodzie, na spacerze. To pomoże psu generalizować komendy.
• Bądź pozytywny: Używaj radosnego tonu głosu, chwal psa i nagradzaj go hojnie. Pamiętaj, że to ma być dla niego zabawa!

Fundament posłuszeństwa: Jak nauczyć psa skupiania na Tobie uwagi?

Zanim zaczniesz uczyć psa konkretnych komend, musisz nauczyć go skupiać na Tobie uwagę. Komenda "patrz" lub "uwaga" to podstawa, bez której dalsze szkolenie będzie znacznie trudniejsze.

1. Przygotuj smakołyki: Miej pod ręką ulubione smakołyki Twojego psa.
2. Zacznij w spokojnym miejscu: Usiądź z psem w cichym miejscu, gdzie nic go nie rozprasza.
3. Przyciągnij uwagę: Trzymaj smakołyk blisko nosa psa, a następnie powoli przesuń go w kierunku swojej twarzy, mówiąc "patrz" lub "uwaga".
4. Nagródź kontakt wzrokowy: Gdy tylko pies spojrzy Ci w oczy, natychmiast powiedz "tak" lub użyj klikera, a następnie podaj smakołyk.
5. Powtarzaj: Powtarzaj ćwiczenie kilka razy w krótkich sesjach. Stopniowo wydłużaj czas, przez który pies utrzymuje kontakt wzrokowy, zanim go nagrodzisz.
6. Wprowadzaj rozproszenia: Gdy pies opanuje komendę w spokojnym otoczeniu, zacznij ćwiczyć w miejscach z niewielkimi rozproszeniami, stopniowo je zwiększając.

Komenda "Siad": Prosta instrukcja, którą opanujecie w jeden dzień

Komenda "siad" to jedna z podstawowych i najłatwiejszych do nauczenia. Zazwyczaj psy opanowują ją bardzo szybko.

1. Przygotuj smakołyki: Miej je pod ręką.
2. Pokaż smakołyk: Trzymaj smakołyk blisko nosa psa.
3. Naprowadź ruchem: Powoli przesuń smakołyk nad głową psa, w kierunku jego ogona. Pies naturalnie opuści zad, aby śledzić smakołyk.
4. Wypowiedz komendę: Gdy pies zacznie siadać, powiedz "siad".
5. Nagródź: Gdy tylko jego zad dotknie ziemi, natychmiast powiedz "tak" lub użyj klikera i podaj smakołyk. Pochwal psa.
6. Powtarzaj: Powtarzaj ćwiczenie kilka razy. Gdy pies zacznie siadać na sam ruch ręki, stopniowo wycofuj smakołyk, a następnie ruch ręki, pozostawiając tylko komendę słowną.

Komenda "Waruj": Jak spokojnie nauczyć psa kładzenia się na zawołanie?

Komenda "waruj" jest nieco trudniejsza niż "siad", ale równie ważna, zwłaszcza gdy potrzebujesz, aby pies spokojnie leżał w miejscu.

1. Zacznij od "siad": Poproś psa, aby usiadł.
2. Pokaż smakołyk: Trzymaj smakołyk blisko nosa psa.
3. Naprowadź ruchem: Powoli opuść smakołyk na ziemię, a następnie przesuń go wzdłuż podłogi, z dala od psa. Pies powinien podążać za smakołykiem i położyć się.
4. Wypowiedz komendę: Gdy pies zacznie się kłaść, powiedz "waruj".
5. Nagródź: Gdy tylko położy się na ziemi, natychmiast powiedz "tak" lub użyj klikera i podaj smakołyk. Pochwal psa.
6. Powtarzaj: Powtarzaj ćwiczenie. Gdy pies zacznie kłaść się na sam ruch ręki, stopniowo wycofuj smakołyk, a następnie ruch ręki, pozostawiając tylko komendę słowną.

Komenda "Zostań": Budowanie cierpliwości i samokontroli u psa

Komenda "zostań" uczy psa samokontroli i cierpliwości. To klucz do bezpiecznych spacerów i spokojnego zachowania w różnych sytuacjach.

1. Zacznij od "siad" lub "waruj": Poproś psa o wykonanie jednej z tych komend.
2. Wypowiedz komendę: Powiedz "zostań" i wykonaj gest otwartej dłoni skierowanej do psa.
3. Zrób mały krok: Zrób jeden mały krok do tyłu. Jeśli pies pozostanie w miejscu, natychmiast wróć, powiedz "tak" lub użyj klikera i nagródź go.
4. Stopniowo zwiększaj dystans i czas: Powtarzaj ćwiczenie, stopniowo zwiększając dystans, jaki odchodzisz od psa, oraz czas, przez jaki ma pozostać w miejscu. Zawsze wracaj do psa, zanim się poruszy.
5. Użyj komendy zwalniającej: Zawsze po zakończeniu ćwiczenia użyj komendy zwalniającej, np. "wolny" lub "ok", aby pies wiedział, że może się poruszyć.
6. Wprowadzaj rozproszenia: Gdy pies opanuje komendę w spokojnym otoczeniu, zacznij ćwiczyć w miejscach z niewielkimi rozproszeniami.

Najważniejsza komenda świata: Jak skutecznie nauczyć psa przywołania "Do mnie"?

Niezawodne przywołanie to moim zdaniem najważniejsza komenda, jaką możesz nauczyć swojego psa. To kwestia bezpieczeństwa zarówno jego, jak i innych. Pies, który wraca na zawołanie, może swobodnie biegać, a Ty masz pewność, że w każdej chwili możesz go przywołać.

1. Zawsze pozytywne skojarzenia: Przywołanie ZAWSZE musi być dla psa czymś pozytywnym. Nigdy nie karz psa, gdy do Ciebie wróci, nawet jeśli wcześniej zrobił coś złego.
2. Zacznij w domu: W cichym otoczeniu, gdy pies jest blisko, powiedz radosnym głosem "do mnie!" i jednocześnie kucnij, otwierając ramiona. Gdy pies podejdzie, hojnie go nagródź (smakołyki, zabawa, pochwała).
3. Zwiększaj dystans: Stopniowo zwiększaj dystans, z jakiego przywołujesz psa. Możesz to robić w ogrodzie na długiej lince treningowej.
4. Wprowadzaj rozproszenia: Gdy pies opanuje przywołanie w spokojnym otoczeniu, zacznij ćwiczyć w miejscach z niewielkimi rozproszeniami (np. w parku, gdy inne psy są daleko). Stopniowo zmniejszaj odległość do rozproszeń.
5. Zabawa w chowanego: To świetny sposób na utrwalenie przywołania. Schowaj się za drzewem i zawołaj psa. Gdy Cię znajdzie, nagródź go entuzjastycznie.

Dodatkowe wskazówki:

• Używaj zawsze tej samej komendy i tonu głosu.
• Nie przywołuj psa, aby go ukarać lub zakończyć zabawę, jeśli nie chcesz, aby kojarzył przywołanie z czymś negatywnym.
• Ćwicz regularnie, ale krótko.

Koniec z szarpaniem: Jak nauczyć psa chodzić na luźnej smyczy?

Ciągnięcie na smyczy to jeden z najczęstszych problemów, z którymi borykają się właściciele. Nauczenie psa chodzenia na luźnej smyczy wymaga cierpliwości, ale jest niezwykle satysfakcjonujące.

• Zatrzymywanie się: Gdy tylko pies zacznie ciągnąć, zatrzymaj się. Stój nieruchomo, dopóki smycz nie poluzuje się. Gdy tylko smycz będzie luźna, ruszaj dalej. Pies szybko skojarzy, że ciągnięcie = brak ruchu.
• Zmiana kierunku: Gdy pies zacznie ciągnąć, nagle zmień kierunek. Pies będzie musiał skupić się na Tobie, aby Cię dogonić. Nagródź go, gdy smycz będzie luźna.
• Nagradzanie luźnej smyczy: Aktywnie nagradzaj psa (smakołykiem, pochwałą) za każdym razem, gdy idzie na luźnej smyczy, nawet jeśli to tylko kilka kroków.
• Odpowiedni sprzęt: Rozważ użycie szelek typu easy walk (przednie zapięcie), które skutecznie zniechęcają psa do ciągnięcia, kierując jego uwagę na boki.
• Ćwicz w spokojnym otoczeniu: Zacznij trening w miejscach z małą ilością rozproszeń, stopniowo zwiększając ich intensywność.

"Zostaw to! ": Jak oduczyć psa zjadania śmieci i podnoszenia rzeczy z ziemi?

Komenda "zostaw" lub "fe" jest niezwykle ważna dla bezpieczeństwa psa, chroniąc go przed zjedzeniem czegoś szkodliwego.

1. Zacznij od prostego ćwiczenia: Połóż smakołyk na podłodze i przykryj go dłonią. Gdy pies próbuje go dosięgnąć, powiedz "zostaw".
2. Nagródź odwrócenie uwagi: Gdy tylko pies oderwie wzrok od smakołyka i spojrzy na Ciebie, natychmiast powiedz "tak" lub użyj klikera i nagródź go innym, lepszym smakołykiem (z drugiej ręki).
3. Stopniowo odkrywaj smakołyk: Gdy pies zrozumie zasadę, zacznij ćwiczyć z odkrytym smakołykiem. Powiedz "zostaw", a gdy pies zignoruje smakołyk na ziemi i spojrzy na Ciebie, nagródź go.
4. Wprowadzaj rozproszenia: Ćwicz w różnych miejscach i z różnymi przedmiotami (zabawki, jedzenie).
5. Generalizuj na spacerach: Na spacerze, gdy pies zainteresuje się czymś na ziemi, powiedz "zostaw". Jeśli zignoruje przedmiot, hojnie go nagródź.

Jak opanować emocje? Skuteczne sposoby na skaczącego na gości psa

Skakanie na ludzi to częsty problem, który może być uciążliwy i niebezpieczny, zwłaszcza dla dzieci czy osób starszych. Na szczęście można go skutecznie oduczyć.

• Ignorowanie: To podstawa. Gdy pies skacze, odwróć się, nie patrz na niego, nie mów do niego. Daj mu do zrozumienia, że skakanie nie przynosi żadnej uwagi.
• Nagradzanie spokoju: Gdy tylko pies przestanie skakać i postawi wszystkie cztery łapy na ziemi, natychmiast go nagródź (pochwałą, spokojnym głaskaniem).
• Nauka komendy "siad" przed powitaniem: Poproś gości, aby ignorowali psa, dopóki nie usiądzie. Gdy usiądzie, gość może go spokojnie powitać i pogłaskać.
• Odwracanie uwagi: Gdy spodziewasz się gości, możesz dać psu zabawkę-gryzak lub kong wypełniony smakołykami, aby zająć go czymś innym.
• Trening na smyczy: Jeśli pies jest bardzo pobudzony, trzymaj go na smyczy, a gdy zacznie skakać, delikatnie odciągnij go na bok i poczekaj, aż się uspokoi.

Co zrobić, gdy pies ignoruje Twoje polecenia w obecności innych psów?

To bardzo częsty scenariusz w domu pies słucha idealnie, ale na widok innego psa wszystko znika z jego głowy. Kluczem jest stopniowe wprowadzanie rozproszeń i budowanie wartości Twoich nagród. Zacznij od ćwiczeń w dużej odległości od innych psów, tak aby Twój pies był świadomy ich obecności, ale nie był jeszcze zbyt pobudzony. Gdy tylko skupi na Tobie uwagę (np. na komendę "patrz") i wykona prostą komendę (np. "siad"), hojnie go nagródź. Stopniowo zmniejszaj odległość do innych psów, zawsze dbając o to, aby pies był w stanie skupić się na Tobie. Jeśli pies zaczyna ignorować Twoje polecenia, oznacza to, że jesteście zbyt blisko rozproszenia zwiększ odległość i spróbuj ponownie. Pamiętaj też o kluczowej roli prawidłowej socjalizacji szczeniaka im więcej pozytywnych doświadczeń z innymi psami w młodym wieku, tym lepiej pies będzie radził sobie z ich obecnością w przyszłości.

Generalizacja komend: Spraw, by pies słuchał Cię wszędzie, nie tylko w domu

Pies uczy się kontekstowo. Oznacza to, że komenda "siad" nauczona w kuchni niekoniecznie będzie działać w parku, gdzie jest mnóstwo rozproszeń. Aby pies słuchał Cię wszędzie, musisz przeprowadzić proces generalizacji komend. Polega to na powtarzaniu nauczonych zachowań w różnych miejscach (dom, ogród, park, las, miasto), z różnymi rozproszeniami (inne psy, ludzie, samochody, zapachy) i z różnymi osobami (Ty, członkowie rodziny, znajomi). Zawsze zaczynaj od najłatwiejszych warunków i stopniowo zwiększaj poziom trudności. To klucz do niezawodnego posłuszeństwa pies musi zrozumieć, że komenda oznacza to samo, niezależnie od otoczenia.

Rola zabawy w utrwalaniu posłuszeństwa: Jak mądrze bawić się z psem?

Zabawa to nie tylko rozrywka, ale także potężne narzędzie w szkoleniu i budowaniu więzi. Wplatanie elementów treningu w codzienną zabawę sprawia, że nauka staje się dla psa jeszcze przyjemniejsza i bardziej naturalna. Możesz używać zabawy jako nagrody za dobrze wykonane ćwiczenie, ale także jako sposób na utrwalanie komend. Na przykład, podczas zabawy w aportowanie, poproś psa o "siad" przed rzuceniem piłki, albo o "zostań" zanim pozwolisz mu ją przynieść. To wzmacnia jego posłuszeństwo w dynamicznych sytuacjach. Przykłady gier, które wspierają posłuszeństwo:

• Aportowanie z komendami: "Siad", "zostań", "przynieś", "zostaw".
• Zabawa w chowanego: Wzmacnia przywołanie i skupienie na przewodniku.
• Poszukiwanie smakołyków: Ukryj smakołyki w domu lub w ogrodzie i zachęć psa do ich szukania, używając komendy "szukaj".
• Zabawy z szarpakiem: Ucz psa puszczania szarpaka na komendę "zostaw" i czekania na pozwolenie, aby zacząć zabawę.

Co dalej po podstawach? Wprowadzenie do psich sportów jako forma rozwoju

Gdy Twój pies opanuje podstawowe komendy i będziecie tworzyć zgrany zespół, warto pomyśleć o dalszym rozwoju. Psie sporty to moim zdaniem fantastyczna forma kontynuacji szkolenia, budowania więzi i zapewniania psu aktywności fizycznej oraz umysłowej. To nie tylko doskonały sposób na spożytkowanie energii psa, ale także na wzmocnienie Waszej relacji i naukę nowych, bardziej zaawansowanych umiejętności. Oto kilka popularnych psich sportów:

• Agility: Tor przeszkód, który pies pokonuje pod kierunkiem przewodnika. Wymaga szybkości, precyzji i doskonałej komunikacji.
• Nosework: Sport oparty na naturalnym instynkcie psa do węszenia. Pies uczy się odnajdywać ukryte zapachy.
• Obedience: Sportowe posłuszeństwo, gdzie pies wykonuje serię precyzyjnych komend pod okiem sędziego.
• Dogfrisbee: Dynamiczna zabawa z latającym dyskiem, która łączy elementy aportowania i akrobatyki.
• Rally-O: Połączenie obedience z elementami agility, gdzie pies i przewodnik pokonują tor z tabliczkami, na których zapisane są komendy.

Przeczytaj również: Szkolenie maltańczyka: Klucz do szczęścia i spokoju. Poradnik Martyny Pawlak

Jak utrzymać motywację psa do pracy przez lata?

Utrzymanie motywacji psa do nauki i współpracy przez całe jego życie to klucz do długotrwałego posłuszeństwa i radości ze wspólnych aktywności. Pamiętaj, że psy, tak jak ludzie, potrzebują różnorodności i nowych wyzwań.

• Urozmaicaj treningi: Nie rób zawsze tego samego. Wprowadzaj nowe komendy, ćwicz w różnych miejscach, zmieniaj kolejność ćwiczeń.
• Wprowadzaj nowe wyzwania: Gdy pies opanuje daną komendę, zwiększaj poziom trudności, wprowadzaj rozproszenia, wydłużaj czas.
• Zmieniaj nagrody: Nie zawsze nagradzaj smakołykami. Czasem nagrodą może być ulubiona zabawka, krótka sesja zabawy, pochwała, a nawet możliwość powąchania interesującego krzaczka.
• Bądź entuzjastyczny: Twój entuzjazm jest zaraźliwy! Jeśli Ty cieszysz się z treningu, pies również będzie.
• Słuchaj swojego psa: Obserwuj jego mowę ciała. Jeśli jest zmęczony lub zestresowany, zrób przerwę. Trening ma być przyjemnością, a nie przymusem.